Er zitten enorm veel stoffen in de lucht. Sommige daarvan hebben weinig effect op ons; andere kunnen gevaarlijk zijn voor onze gezondheid. Sommige stoffen kunnen in de buitenlucht een ander effect hebben dan binnen, zoals koolstofdioxide (CO2). In de buitenlucht is dit gas een broeikasgas. Door de toenemende concentraties van CO2 in de atmosfeer draagt het bij aan klimaatverandering. Een hoge concentratie CO2 binnenshuis heeft een heel ander effect; het maakt ons duizelig en moe en kan bij zeer hoge concentraties gevaarlijk zijn voor onze gezondheid.

Overzicht van stoffen

Op deze pagina geven we een overzicht van stoffen in de lucht die je zou kunnen meten en waarom het wel of niet zinvol is om dit te doen. Op de pagina Welke stoffen vervuilen de lucht kan je terugvinden welke stoffen relevant zijn om te meten in het kader van de wetgeving. Vrijwel alle stoffen waarvoor wetgeving is opgesteld, kunnen bij te hoge concentraties een nadelig effect hebben op onze gezondheid.

Ik wil graag ozon meten. Is dit zinvol?

 Nee, het is niet zo zinvol om zelf ozon te meten, omdat er weinig invloed is van lokale bronnen. Ozon is een stof die erg uniform verdeeld is, m.a.w. er ligt een deken van over Nederland. Over grote gebieden gaan de concentraties gezamenlijk omhoog en omlaag, hoofdzakelijk onder invloed van temperatuur. Ozon ontstaat uit de reactie tussen NOx en vluchtige organische stoffen (VOS). Er zijn geen directe bronnen van ozon op straatniveau. Je kunt daarom net zo goed naar de ozonmetingen van de referentiestations van het luchtmeetnet.nl kijken. Kijk voor meer informatie op pagina Ozon.

Ik wil graag CO2 meten. Is dit zinvol?

Dat hangt er vanaf wat je graag wilt weten. Ben je geïnteresseerd in gezondheid? Dan is CO2 meten in de buitenlucht niet relevant; de concentraties CO2 buiten zijn te laag om direct van invloed te zijn op onze gezondheid. Voor binnen, in huis of op werk, zou het wel interessant kunnen zijn om CO2 te meten. Binnen kunnen de concentraties snel hoger worden, bijvoorbeeld als er veel mensen in een ruimte zijn en de ventilatie slecht is. Dit kan leiden tot bijvoorbeeld hoofdpijn en vermoeidheid. Wil je metingen doen die relevant zijn voor het klimaat? Dan is CO2 meten in de buitenlucht van Nederland niet direct zinvol omdat er te veel lokale bronnen zijn, zoals verkeer. CO2-concentraties die relevant zijn voor het klimaat worden gemeten op achtergrondlocaties, zoals Hawaï, met geavanceerde apparatuur. Er zijn momenteel geen goedkope sensoren waarmee CO2 buiten goed kan worden gemeten; voor binnen zijn er diverse aanbieders, bijvoorbeeld via Bol of Amazon.

Ik wil graag zuurstof meten in mijn huis. Is dit zinvol?

De hoeveelheid zuurstof (O2) in huis en buiten is altijd ongeveer 21% van de totale lucht. Sommige mensen denken dat het zuurstofniveau in de lucht afneemt als er meer koolstofdioxide (CO2) bij komt. Dit is een logische gedachte maar klopt (gelukkig) niet. Dit komt omdat slechts ~0,03-0.04% in de lucht uit CO2 bestaat. Je kan duizelig worden van te hoge CO2 concentraties omdat dit de zuurstofopname in je longen beïnvloedt, en niet de hoeveelheid zuurstof in de lucht. Het is ook niet mogelijk om zelf zuurstof te meten; de meeste apparatuur hiervoor is bedoeld voor toepassingen in ziekenhuizen of industriële processen en meet niet de concentraties die normaalgesproken in de binnen- en buitenlucht voorkomen.

Ik wil graag ammoniak meten. Is dit zinvol?

De concentraties ammoniak in Nederland zijn zo laag dat ze geen direct gevaar vormen voor de volksgezondheid. Ammoniak meten voor de gezondheid is dus niet zinvol. Wel wordt ammoniak omgezet naar fijnstof. [link naar pagina ammoniak]. Fijn stof kan wel effecten hebben op de gezondheid. Vanuit de lucht kan ammoniak neerslaan op het aardoppervlak (vegetatie, bodem of water). Dit proces heet stikstofdepositie. Bij een hoge stikstofstofdepositie gaat de biodiversiteit van de natuur achteruit. Stikstofdepositie is niet gemakkelijk te meten. Wel is het mogelijk om met een passieve sampler [(Palmes buisje)] de maandgemiddelde concentratie ammoniak in de lucht te meten. Dit wordt al jarenlang gedaan via het Meetnet Ammoniak in Natuurgebieden. Het is nog niet mogelijk om met een goedkope sensor real-time ammoniak te meten in de buitenlucht.

Ik wil graag fijnstof meten. Is dit zinvol?

Fijnstof is een belangrijke component van onze luchtkwaliteit en is daarom relevant om te meten. Wel bepaalt de bron(nen) waarvan je denkt dat de fijnstof afkomstig is of het in jouw situatie zinvol is om fijnstof te meten. Voor meer informatie, kijk op de pagina’s Welke stoffen vervuilen de lucht? en Bronnen van vervuiling en overlast.

Ik wil graag binnenshuis fijnstof meten. Is dit zinvol?

Zeker als je veel binnen bent is het wel interessant om ook binnen te meten. Het is zelfs extra interessant om zowel binnen als buiten te meten en te kijken of er een verschil is. De samenstelling van deeltjes in de lucht binnen en buiten komt deels overeen, afhankelijk van hoe vaak je bijvoorbeeld een raam open zet. Binnen heb je wel meer invloed op bijvoorbeeld fijn stof door activiteiten als koken of bakken. Het is wel goed om te bedenken dat de grenswaarden die gelden voor stoffen in de buitenlucht, niet gelden voor binnen.

Veel mensen brengen tegenwoordig een groot deel van hun tijd binnen door. Thuis, op werk, en op school. Het is daarom interessant om ook binnen de luchtkwaliteit te meten.

Zelf binnen meten gaat eigenlijk op dezelfde manier als zelf buiten meten. Je kan een sensor gebruiken en deze binnen ophangen, in je woonkamer of juist in je slaapkamer. Er zijn alleen andere stoffen die interessant kunnen zijn. Voor binnen zijn CO2, CO en PM de belangrijkste stoffen.

De samenstelling van deeltjes en gassen in de lucht binnen en buiten komt deels overeen, afhankelijk van hoe vaak je bijvoorbeeld een raam open zet.

Binnen zijn er andere activiteiten die de luchtkwaliteit bepalen, bijvoorbeeld koken, gourmetten of stofzuigen, maar ook hoe goed je ventileert. Voor meer informatie kan je terecht op onze RIVM-pagina over het binnenmilieu van woningen.

Voor CO2 en CO zijn grenswaarden vastgesteld voor binnenshuis. [hier] De grenswaarden voor PM10 en PM25 gelden alleen voor buiten.

Het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu doet zelf geen onderzoek naar de luchtkwaliteit binnen. Meer informatie kan je vinden in bijvoorbeeld het rapport Gezonde binnenlucht van TNO.