Een van de projecten uit het Innovatieprogramma Milieumonitoring van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu richt zich op het testen en kalibreren van sensoren voor luchtkwaliteit. Niet alleen testen we hoe goed de sensoren het doen, ook doen we onderzoek naar mogelijkheden om de kwaliteit te verbeteren.  Met kalibreren bedoelen we het zo goed mogelijk vertalen van een meting van de sensor naar de concentratie die gemeten zou zijn met een referentiemeting. Het vertalen gebeurt met behulp van een formule of algoritme. Deze leiden we af uit metingen van sensoren en referentiemetingen die gelijktijdig op dezelfde locatie plaatsvinden. Als andere omgevingskenmerken zoals temperatuur, luchtvochtigheid en concentraties van andere stoffen de sensormeting beïnvloeden, nemen we die ook mee in de formule. Soms noemen we dit proces ook wel "ijken". Het onderzoek bestaat uit:

Testen in het lab

In 2018 zullen labtesten worden uitgevoerd voor gassensoren. In de exposurekamer worden sensoren aan gecontroleerde concentraties gassen, temperatuur en luchtvochtigheid blootgesteld. De testprotocollen worden ontwikkeld in samenhang met het opstellen van een Technische Specificatie door de Europese normalisatiewerkgroep. RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu vertegenwoordigt samen met experts van TNO en VSL Nederland in deze werkgroep.

Testen en kalibreren in het veld

 Samen met DCMR en GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst Amsterdam zijn zes officiële meetlocaties uitgekozen waarop vergelijkende metingen worden uitgevoerd om sensoren te testen en kalibreren. De zes locaties zijn:

  1. RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu - Cabauw Wielsekade (regionale achtergrond)
  2. RIVM - Veldhoven Europalaan (stedelijke achtergrond)
  3. RIVM - Utrecht Kardinaal de Jongweg (binnenstedelijk verkeer)
  4. RIVM - Breukelen A2 (rijksweg)
  5. GGD Amsterdam - Amsterdam Einsteinweg (stedelijke rijksweg)
  6. DCMR - Rotterdam Geulhaven (industrie)
Miniatuurvoorbeeld

 

De resultaten van de sensor moeten in de kalibratieperiode systematisch met de officiële meetresultaten worden vergeleken. Met die vergelijking kan worden gecontroleerd in hoeverre de bij de sensor geleverde formules in staat zijn om een goede concentratie te bepalen. Indien de beschikbare formules niet volstaan kan met behulp van de verzamelde data een eigen relatie worden afgeleid om de concentraties te bepalen. In de praktijk zijn verschillende omgevingskenmerken van belang bij de bepaling van concentraties, dit varieert een beetje van stof tot stof. Denk bijvoorbeeld aan temperatuur, luchtvochtigheid en concentraties van andere stoffen. Deze worden dan meegenomen in de zogenaamde kalibratie-algoritmes.

Heeft u als burger, bedrijf, overheid of kennisinstelling zelf een sensor die u graag zelf wilt vergelijken of kalibreren met referentiemetingen van het RIVM? Dat kan op locatie nr 3, Kardinaal de Jongweg in Utrecht.  We werken volgens de volgende afspraken:

  • het plaatsen van uw sensor gebeurt op eigen risico, het RIVM is niet aansprakelijk voor onverhoopte schade
  • u brengt de sensor in een weerbestendige behuizing
  • het RIVM zorgt voor een plaats waar uw sensor kan staan en voor de stroomvoorziening
  • u zorgt zelf voor opslag van de meetgegevens van uw sensor
  • we wisselen de meetgegevens (onbewerkt) met elkaar uit
  • ieder kan daar haar eigen ding mee doen en er open over publiceren
  • het RIVM levert geen kalibratie van de sensor, dat kunt u zelf doen m.b.v. de verkregen meetgegevens
  • u  gebruikt de naam RIVM niet oneigenlijk (dus geen claims dat RIVM de sensor heeft getest of er iets van vindt, mits RIVM zelf erover publiceert)

  U kunt hiervoor contact opnemen met het RIVM.

Kalibreren tijdens de meting

De sensor is gekalibreerd en dan start de echte meting. Maar hoe weten we of de sensor niet verloopt? Of misschien was er geen mogelijkheid om de sensor te kalibreren met officiële metingen en weten we dus niet hoe goed de sensor het doet.

Om ook tijdens de metingen de kwaliteit te borgen ontwikkelen we slimme technieken om sensoren als het ware online te kalibreren. We gebruiken daarvoor niet alleen de data van de officiële meetstations, maar ook modellen. In de komende pilot projecten proberen we een techniek uit die gebruik maakt van uurlijkse modelberekeningen.  Door op deze manier continu de kwaliteit van de sensordata te monitoren en verbeteren willen we de data voor iedereen beter bruikbaar maken.

Reactie toevoegen


Reacties

We zien dat de metingen hoofdzakelijk in de Randstad uitgevoerd worden, maar er zijn in Limburg langs het grensgebied nog grote 'witte plekken' tussen Venlo en Roermond,wat te denken met het Duitse Ruhrgebied met miljoenensteden op een steenworp afstand zoals Dusseldorf,Keulen Essen,en Aken.,En aan de andere kant de Belgische kant met steden zoals Brussel en Antwerpen,, mijn vraag is kunnen in het grensgebied tussen Venlo Weert Roermond meer meetpunten gerealiseerd worden?

Ingediend door bert op ma, 02-01-2017 | 12:08


@bert, door de ontwikkeling van nieuwe goedkopere sensortechnologie is het de verwachting dat er op termijn op veel meer plaatsen gemeten kan gaan worden. En dan niet alleen door officiële meetinstanties maar ook door anderen. Zo kunnen we inderdaad de 'gaten' steeds beter opvullen. team samen meten - rivm

Ingediend door voogtm op wo, 04-01-2017 | 10:44


Is er al een rapportage over de meetresultaten beschikbaar?

Ingediend door Ben Slijkhuis op wo, 07-02-2018 | 12:20


Helaas hebben we nog geen rapportage van iets dat op de ijkstations is getest. Op The Things Conference ( 03-02-2018) hebben we wel een presentatie o.a. hierover gegeven. https://www.samenmetenaanluchtkwaliteit.nl/media/3781

Ingediend door grausl op vr, 16-02-2018 | 10:19

Als antwoord op door Ben Slijkhuis


@rivm, hoe kan ik het beste een ijkexperiment aanvragen op een van de referentiestations? Wij zijn een startup op het gebied van citizen science en zouden graag enkele prototypes gedurende enige tijd testen en vergelijken met geijkte data. Uiteraard zullen wij de gemeten data en meetmethoden met jullie delen.

Ingediend door René van Weert op di, 05-06-2018 | 15:11


Dag Rene, beste is om een mailtje te sturen aan samenmeten "at" rivm.nl. Dan nemen we contact op!

Ingediend door voogtm op di, 05-06-2018 | 15:21

Als antwoord op door René van Weert


Welke referentiemeetapparatuur staat er opgesteld op de "Utrecht Kardinaal de Jongweg", bijvoorbeeld voor PM10 fijn stof metingen?

Ingediend door Jacobs op vr, 14-09-2018 | 22:43


@Jacobs, referentiemethode voor 24 uursgemiddelde concentraties is de gravimetrische methode (verzamelen stof op filters, analyse in lab). De real time monitoren die we ook gebruiken voor vergelijkende metingen voor sensoren zijn de FH62I-R voor PM10 en BAM1020 voor PM2.5. Beide monitoren zijn betastof-monitoren.

Ingediend door Samenmeten op wo, 19-09-2018 | 09:20


Mogen we de uurlijkse modelberekeningen zien die worden gebruikt in de pilootprojecten?

Ingediend door Rapha op wo, 26-09-2018 | 19:05


@Rapha, samenmeten.rivm.nl/uurkaart

Ingediend door voogtm op do, 27-09-2018 | 12:18